بررسی احتمال حضور منابع هیدروکربنی در منطقه خوریان جنوب سمنان با استفاده از روش‌های ژئوشیمیایی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 پردیس علوم و فناوری‌های نوین، دانشکده مهندسی نفت، دانشگاه سمنان

2 دانشکده مهندسی شیمی نفت و گاز، دانشگاه سمنان

10.29252/anm.2019.1633

چکیده

روش‌های ژئوفیزیکی و حفر چاه‌های اکتشافی در مراحل اولیه مطالعات اکتشاف منابع هیدروکربنی روش‌های پر هزینه‌ای محسوب می‌شوند. از این رو می‌توان با استفاده از روش‌های ژئوشیمی آلی وجود منابع هیدروکربنی در منطقه‌ای همانند کویر خوریان واقع در جنوب سمنان را مورد تحلیل و بررسی قرار داد. فعالیت‌های اکتشافی این منطقه در سال 1306 توسط روس‌ها برای جست و جوی منابع هیدروکربنی آغاز شده است. در مطالعه حاضر تعداد 15 نمونه از خاک‌های سطحی به عمق 1 تا 2 متر از این منطقه گرفته شده است. نمونه‌های سطحی گرفته شده تحت آنالیز پیرولیز راک- اول قرار گرفته است که در این آنالیز نتایج به دست آمده از پیک S1، حضور هیدروکربن آزاد را در نمونه‌های خاک بیان می‌کند. همچنین آنالیزهای پراش پرتو ایکس و تعیین میزان pH خاک منطقه نیز به عنوان روش‌های ژئوشیمی سطحی انجام گرفته است. وجود آلتراسیون‌های محیطی در ناحیه مورد مطالعه سبب شده است تا برای پی‌جویی بیشتر، آنالیزهای ایزوتوپ سولفور و بررسی وجود یون آهن در این منطقه انجام گیرد. نتایج بررسی این مطالعات حاکی از حضور هیدروکربن‌های مهاجرت یافته به سطح زمین است، که باعث توسعه تراوشات هیدروکربنی در این منطقه شده است. این موضوع در کنار وجود سیستم هیدروکربنی قم در ایران مرکزی می‌تواند مبین وجود ذخایر هیدروکربنی در این منطقه باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigation of the possibility of hydrocarbon resources in Khouriyan region of southern Semnan by using geochemical methods

نویسندگان [English]

  • Azadeh Hosseini 1
  • Mohammad Hossein Saberi 1
  • Bahman Zare Nejad 2
1 Petroleum /Semnan University
2 petroleum/ Semnan university
چکیده [English]

In the first stages of study exploration of hydrocarbon resources, geophysical methods and exploration well drilling are considered costly. Therefore, using of organic geochemical methods, it is possible to analyze the hydrocarbon resources in the region as well as Khouriyan Desert located in southern Semnan. The exploratory activities in this region have begun in 1927 by Russians to search for hydrocarbon resources. In this study, 15 samples of surface soils have been taken to a depth of 1-2 meters from this area. Surface samples taken are analyzed under the Rock-Eval pyrolysis analysis. In this analysis, the results obtained from peak S1 express the presence of free hydrocarbons in soil samples. Also, XRD analyzes and determination of soil pH in the region have been performed as surface geochemical methods. The existence of environmental alterations in the studied area has necessitated an examination of the sulfur isotope and the presence of iron ion in this region. The results of this study indicate the presence of migrated hydrocarbons on the ground, which has led to the development of hydrocarbon contaminants in this area. This issue, coupled with the existence of a hydrocarbon system of lower red, Qom and upper red, can indicate the presence of hydrocarbon reserves in this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Surface geochemistry
  • Hydrocarbon seepages
  • Khourian desert
  • Sulfur isotope
  • Rock-Eval Pyrolysis

کویر خوریان در موقعیت جغرافیایی 53 درجه و 28 دقیقه شرقی و 35 درجه و 28 دقیقه شمالی در 10 کیلومتری جنوب‌شرقی شهرستان سمنان و در استان سمنان قرار دارد. این کویر از شرق به کویر نمک سمنان و از غرب به رودخانه گیناب و کویر دلازیان محدود می‌گردد. عمده پهنه این کویر پوشیده از گنبدهای نمکی و در قسمت جنوب، دشتی است که متاثر از رودخانه گیناب تبدیل به زمین‌های پفکی قلیایی و باتلاق‌های گلی رسی می‌گردد. پوشش گیاهی در نواحی شمالی استپی و در مرکز و جنوب عمدتا گیاهان هالوفیت و شور پسند است. در دوره قاجاریه به دلیل جاری شدن نفت بر روی زمین، این منطقه از موقعیت استراتژیک خاصی برخوردار شد و بارها بر سر مالکیت و استخراج نفت از آن بین دولت‌های انگلستان و روسیه دست به دست شد. در قسمت جنوبی این کویر کماکان آثار و تجهیزات مورد استفاده روس‌ها برای استخراج نفت به چشم می‌خورد. قریه کوچک خوریان که در حوزه مرکزی شهرستان سمنان قرار دارد، جزو دهستان علا (کهلا) به شمار می‌رود که در 9 کیلومتری جنوب شرقی سمنان واقع است. چاه نفت در 5 کیلومتری جنوبی قریه واقع است که به کویر نمک جندق متصل می­شود[1].

]1[           Kianian., Mohammad Kia., (2013)."Study of Soil Characteristics of Drought Areas and Their Role in the Development of Desert Vegetation Species and Strategies for Sustainable Development (Case Study: Desert Khourian, Semnan)", in the First National Symposium on Desert. (In Persian).
]2[           Rabbani, Ahmad Reza.,(2017) "Surface geochemistry and its application in the exploration of hydrocarbon resources"., Amir Kabir University of Technology: Amir Kabir University of Technology (Tehran Polytechnic). 158. (In Persian).
]3[           Motiei., Homayoun, (1996) "Iran Geology: Zagros Oil Geology". Ministry of Industry and Mines, Geological Survey of Iran. (In Persian).
]4[ Salami, Hemmat, Mohammadzadeh, Hossein. Naseri, HamidReza,. (2013). "Investigation on the origin of sulfate in a number of fold Zagros sulfur sources using isotope sulfur 34S" the first national conference on the use of stable isotopes. (In Persian).
]5[           Dabestani, Nader, Hasan Nejad, Ali Akbar, Memariani, Mahmoud, Mosaddegh, Hossein, (2016). "Comparison of Organic Geochemical Data of Mobarak Formation (Eastern Alborz) in Touyeh Rudbar, Lap Nasar and Mighan Sections". Advanced Geology,: p. 37-47. (In Persian).
]6[           Aghanabati, Seyyed Ali,(2005). "Geological Survey of Iran." (In Persian).
]7[           Rezaei, Mohammad Reza.Honarmand., Jawad,(2002). "Parameters of Qom reservoir quality control in Alborz Field, Qom Basin, Central Iran". Journal of Science, University of Tehran,. Year 27 (1): Page1. (In Persian).
]8[           Darvishzadeh Ali.,(1992). "Geology of Iran",.(In Persian).
]9[           Dehkar, Abbas. Boshra, Alireza, Aslani. Soheila,(2012). "Geochemical and petrophysical study on clay mines of e section Qom Formation / Serajeh Qom field". Geological Survey of Iran,. The first year (2): page 35. (In Persian).
]10[         Andalib Semnani,(2011). "Semnan Social History in the Contemporary Period: The Foundations of Semnan Region"  (Proceedings).: Haleh Rood. (In Persian).
]11[         Philp, R. and P. Crisp,(1982). "Surface geochemical methods used for oil and gas prospecting—a review". Journal of Geochemical Exploration,. 17(1): p. 1-34
]12[         Hunt, J.M.,(1996). "Petroleum geochemistry and geology". Vol. 2.: WH Freeman New York.
]13[         Nunez-Betelu, L. and J. Baceta,(1994). "Basics and Application of Rock-Eval/TOC Pyrolysis &58; an example from the uppermost Paleocene/lowermost Eocene in The Basque Basin, Western Pyrenees". Munibe Ciencias Naturales,. 46(unknown): p. 43-62
]14[         Espitalie, J., G. Deroo, and F. Marquis,(1985) "La pyrolyse Rock-Eval et ses applications. Deuxième partie". Revue de l'Institut français du Pétrole,. 40(6): p. 755 784.
]15[         Ghorbani, M., (2013).A summary of geology of Iran,. In The Economic Geology of Iran., Springer. p. 45-64.
]16[         Fujine, K.,( 2014). "Source rock (SR) analyzer: User guide, v. 1.1: International Ocean Discovery Program". College Station, Texas,.
]17[         Van Krevelen, D.( 1984), "Organic geochemistry—old and new". Organic Geochemistry,. 6: p. 1-10.
]18[         Tedesco, S.A.,(2012). "Surface geochemistry in petroleum exploration".: Springer Science & Business Media.
]19[         Eaton, A.D., et al.,(2005). "Standard methods for the examination of water and wastewater. American public health association,. 1015: p. 49-51.
]20[         Peters, K.E. and M.R. Cassa,(1994). "Applied source rock geochemistry: Chapter 5: Part II. Essential elements"..
]21[         Peters, K.,(1986). "Guidelines for evaluating petroleum source rock using programmed pyrolysis". AAPG bulletin,. 70(3): p. 318-329.
]22[         Rasouli, A., et al.,(2015). "Occurrence of organic matter-rich deposits (Middle Jurassic to Lower Cretaceous) from Qalikuh locality, Zagros Basin, South–West of Iran: A possible oil shale resource". International Journal of Coal Geology,. 143: p. 34-42.
]23[         Thode, H.,(1991). "Sulphur isotopes in nature and the environment: an overview". Stable isotopes: natural and anthropogenic sulphur in the environment,. 43: p. 1-26.